2017-11-20

Obrót wierzytelnościami i giełda długów

czyli niespłacona pożyczka może zostać sprzedana

Nieuregulowane zobowiązania to powszechny problem. W sytuacji braku spłaty długu wierzyciel uprawniony jest do dochodzenia swoich należności na drodze sądowej, a następnie egzekucyjnej. Oczywiście wiąże się to z poniesieniem kosztów sądowych oraz komorniczych. Niemniej jednak wierzyciel w

przypadku zwłoki z zapłatą należności przez dłużnika uprawniony jest również do dochodzenia należnych mu odsetek za opóźnienie. Zarówno wierzytelności wynikające czy to z umowy czy to z orzeczenia sądowego mogą być przedmiotem obrotu wierzytelnościami, a zatem mogą zostać zbyte (sprzedane), o ile umowa lub przepisy prawa takiego zbycia nie wykluczają.

Wierzytelności podlegające zbyciu i ograniczenia z tym związane

Jedną z fundamentalnych zasad prawa cywilnego jest niewątpliwie zasada swobody umów. A zatem każda wierzytelność może być przedmiotem obrotu w granicach obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią,  chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Jednakże ustawodawca przewidział pewne rodzaje wierzytelności, które z mocy ustawy wyłączone są z obrotu. Do takich wierzytelności należą między innymi:

  • roszczenia wynikające z wynagrodzenia za pracę (w szczególności wynagrodzenie z tytułu pracy, nagrody, premie oraz  prowizje)
  • wyłączone są prawa, których nie można przenieść w drodze czynności prawnej na inny podmiot, czyli prawa niezbywalne z mocy ustawy enumeratywnie wskazane w ustawie kodeks cywilny (użytkowanie, służebności osobiste, prawo odkupu, prawo pierwokupu)
  • niewymagalne jeszcze roszczenia dotyczące szkody na osobie


Wierzytelności mogą być również wyłączone z obrotu w drodze zawartej umowy między wierzycielem, a dłużnikiem. Przyjęta przez strony czynności prawnej  klauzula, może  wyłączać możliwość dokonania przelewu wierzytelności powstałej w wyniku tej umowy. Zgodnie z treścią art. 514 k.c. „Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca w chwili przelewu o zastrzeżeniu wiedział.”

Ograniczenie w zbyciu wierzytelności może wynikać również z właściwości zobowiązania. Kluczowym jest tutaj bowiem rodzaj stosunku prawnego, gdyż niektóre z nich polegają na spełnieniu świadczenia względem konkretnie oznaczonego podmiotu (osoby). W świetle tego zobowiązanie wyklucza możliwość dokonania cesji wierzytelności na mocy art. 58 k.c. Przykładami takich stosunków prawnych są m. in.: obowiązek alimentacyjny, prawo do renty. Zawarcie umowy przelewu wierzytelności zobowiązania, które nie może być przedmiotem takiej umowy, będzie uważane za nieważne.

Przeniesienie wierzytelności

Samo przeniesienie wierzytelności nie wymaga udziału dłużnika, bowiem jego sytuacja nie ulega zmianie. Natomiast zmianie ulega wierzyciel uprawniony do egzekwowania należności. Wysokość długu oraz odsetki ustawowe, jak również koszty sądowe pozostają w niezmienionej wysokości. Jak wspomniano wcześniej, na podstawie art. 509 k.c. wierzyciel może dokonać cesji wierzytelności na rzecz osoby trzeciej bez konieczności uzyskania zgody dłużnika. Cesjonariusz (nabywca wierzytelności) w wyniku zawartej umowy wstępuje w ogół prawa i obowiązków przysługujących wierzycielowi, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa.

Przeniesienie wierzytelności jest ważne jedynie po zawarciu umowy między dotychczasowym wierzycielem, a nabywcą. Umowa zgodnie z treścią art. 510 § 1 k.c. może zostać dokonana w drodze sprzedaży, zamiany czy darowizny, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej bądź strony umowy postanowiły inaczej. Należy jednak pamiętać, iż odstąpienie od umowy przelewu wierzytelności skutkuje powrotem wierzytelności do majątku zbywcy wierzytelności, a w konsekwencji nabywca traci przymiot wierzyciela w zakresie wierzytelności stanowiącej przedmiot umowy cesji (zob. wyr. SA w Katowicach, sygn. akt I ACa 1329/01).

Sytuacja nabywcy

Na nabywcy (kupującym) wierzytelności ciąży obowiązek poinformowania dłużnika o dokonanym przeniesieniu wierzytelności. Brak należytego poinformowania dłużnika o cesji wierzytelności może rodzić negatywne konsekwencje dla nabywcy.  Zgodnie z art. 512 k.c.  jeżeli dłużnik, który otrzymał po przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy (sprzedającego), spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności, jego zobowiązanie wygasa, choćby umowa przelewu była nieważna lub pozbawiona skutków prawnych, chyba że w chwili spełnienia świadczenia wiedział on o jej nieważności lub nieskuteczności.

Czym jest giełda długów?

Coraz więcej portali internetowych oferuje możliwość wystawienia wierzytelności na sprzedaż na przykład www.vega-inkaso.pl lub zamieszczenia ogłoszenia o zakupie wierzytelności. Choć w systemie prawa brak jest legalnej definicji obrotu wierzytelnościami, w polskim prawie jest on powszechnie używany w języku ekonomicznym i prawniczym, a także szeroko stosowany w praktyce gospodarczej. Również dotychczasowa praktyka oraz orzecznictwo ukształtowały zasady obrotu wierzytelnościami zarówno na gruncie prawa cywilnego, jak i podatkowego. Handel wierzytelnościami staje się coraz bardziej popularny wśród wierzycieli. Sprzedaż długu oraz giełda długów to niewątpliwie alternatywny sposób na odzyskanie należności. Giełda wierzytelności daje możliwość wierzycielom na szybką poprawę płynności finansowej poprzez zamianę należności na środki finansowe. A zatem sprzedaż wierzytelności pozwala na niemal natychmiastowe pozyskanie choćby części “zamrożonej” gotówki, a w przypadku zawarcia transakcji definitywnej sprzedaży długu przerzuca całe ryzyko odzyskania pieniędzy na nabywcę wierzytelności.

Jakie dane można zamieszczać na liście oferowanych długów do sprzedaży?

W zależności od tego, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, czy przedsiębiorca różne dane mogą być ujawnione na takiej liście. Podawanie do publicznej wiadomości danych osobowych dłużnika w celu sprzedaży jego wierzytelności stanowi przetwarzanie danych osobowych, o  którym mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, a zatem powinno odbywać się to zgodnie z jej zasadami. I tak, aby dane dłużnika mogły zostać wystawione na sprzedaż wymagana jest konieczność wykazania się podstawą prawną takiego działania. Ustawa wymienia te podstawy wskazując m. in. na zgodę osoby, której te dane dotyczą, czy też prawnie usprawiedliwiony cel administratora danych, którym jest m. in. dochodzenie roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, na przykład udzielenie pożyczki przez firmy pożyczkowe.

Definiując interes prawny administratora danych wskazać należy, iż ma to być interes prawnie usprawiedliwiony, a zatem taki, który znajduje uzasadnienie w konkretnych przepisach prawa. W przypadku sprzedaży wierzytelności bezsporne jest, że wierzytelność tę należy skonkretyzować. A zatem dostateczne oznaczenie wierzytelności jest niezbędnym warunkiem, aby mogła ona stać się przedmiotem, którym można rozporządzić. Nie istnieje bowiem wierzytelność w oderwaniu od stron: wierzyciel – dłużnik. Informacja o tym, przeciwko komu wierzytelność przysługuje, niezbędna jest dla rozsądnego podjęcia decyzji o nabyciu wierzytelności. Wobec tego każdy dłużnik musi liczyć się z tym, że popadając w zwłokę w spełnieniu zobowiązania na przykład w spłacie pożyczki, jego prawo do prywatności może zostać ograniczone ze względu na dochodzenie przez wierzyciela należnych kwot.

A zatem uzasadnione jest takie wskazanie danych osobowych dłużnika, które są tylko niezbędne do określenia tej wierzytelności. Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych administrator danych (np. firma windykacyjna) powinien przetwarzać (gromadzić, udostępniać) tylko te dane, które są niezbędne (konieczne) dla określonego celu. W świetle powyższego ujawnienie w ofercie sprzedaży wierzytelności danych osobowych dłużnika w zakresie jego imienia, nazwiska i miejscowości zamieszkania (bez podawania dokładnego adresu) jest uzasadnione, gdyż określa przeciwko komu wierzytelność przysługuje, równocześnie nie narusza jego prywatności. Co się zaś tyczy przedsiębiorców administrator (np. firma windykacyjna) może wskazać, imię nazwisko, nazwę firmy, siedzibę, adres prowadzenia działalności gospodarczej.

Czyli mamy do czynienia z dwiema sytuacjami w zależności od tego czy dłużnikiem jest firma (działalność gospodarcza) czy osoba prywatna. W pierwszym wypadku publicznie może zostać ujawniony komplet danych. W drugim wypadku tylko część z nich, a reszta będzie ujawniona podmiotom lub osobom zainteresowanych kupnem na podstawie stosownych umów.

Zadaj pytanie lub podyskutuj na ten temat ...























 

Objaśnienia:

0 procent 0% - pierwsza pożyczka za darmo
na określony czas

teraz online Teraz online - godziny
pracy/wypłat

W dni świąteczne (ustawowo wolne od pracy), dostępność firm pożyczkowych może się różnić.

Spis ofert posortowany według kosztów
standardowej pożyczki

 


Średnia ocena pożyczek:

3.39
Liczba wszystkich ocen:
3790